Ik zie en hoor het steeds vaker: een boek kun je toch gewoon met AI schrijven tegenwoordig? Op zijn minst laat je de outline bepalen en dan heb je maar alvast de goede volgorde te pakken. Je teksten laat je vervolgens ook nog checken en aanvullen, en dan ben je er. Zeker als je vindt dat je te weinig woorden per hoofdstuk hebt. Easy does it, toch?
In de praktijk ligt dat net even anders…
Als schrijfcoach ben ik niet per se tegen AI, zeker niet. Ik gebruik het zelf ook voor bepaalde taken. Het is zo fijn om soms een computer te hebben die iets voor je checkt waar je zelf de vinger niet op kunt leggen. Of die de laatste taalfoutjes toch nog even aanstipt.
Ik heb ooit zelfs geprobeerd om de outline van een boek te maken met AI. Niet dat dat goed uitpakte, maar het leek me handig. En ook van mijn klanten krijg ik best regelmatig teksten aangeleverd die deels met AI zijn geschreven. Prima. Maar wordt een boek daar daadwerkelijk beter van? Het hangt er helemaal van af hoe je het inzet.
De outline die niet klopte
Die outline die ik maakte met AI? Die was op het eerste gezicht logisch. Ja, ik zag er wel de potentie in voor een boek. Duidelijke stappen van A naar B, een prima opbouw qua onderwerpen. Als ik wilde kreeg ik zelfs een groot deel van de inhoud aangeleverd met talloze schema’s en oefeningen die ik erbij kon zetten. Hoe handig!
Keek ik echter beter, dan was het geen kwestie van ‘gewoon aanvullen en klaar’. Er vielen grote gaten in de opbouw. Er werd geen rekening gehouden met wat ook ontzettend belangrijk was – dingen die je alleen kunt weten wanneer je zelf in een bepaald werkveld zit. De kennis en inzichten die ontstaan in het contact tussen twee mensen.
Dat ertussen zetten zou de complete opbouw van het boek alsnog veranderen waardoor ik weer from scratch had kunnen beginnen. Niets klopte meer. En hoezeer ik ook probeerde dat duidelijk te maken aan de AI bot waarmee ik werkte, hoe chaotischer het werd. En dan heb ik het nog niet over de conclusies die door AI werden getrokken die totaal niet klopten.
Ik ben me gaan afvragen wat ik nou eigenlijk probeerde te bereiken door dit met AI te doen. Wat ik in mijn hoofd verantwoordde als zijnde ‘lekker handig, scheelt tijd’, was in feite een groter probleem. Dat ik nog niet wist hoe mijn boek eruit mocht gaan zien. Als je dat nog niet weet, nog niet voelt, dan heb je simpelweg niet iemand nodig die met jou spart of meedenkt.
Dan heb je iemand nodig die mee voelt. Op een diepere laag.
Een goed boek klopt niet alleen qua kennis
Ik vind het best grappig dat ik dit zelf ook zo heb ervaren, want ik weet natuurlijk dat er zoveel meer komt kijken bij het schrijven van een goed boek: een boek dat mensen raakt, echt meeneemt in een verhaal.
Het zit ‘m niet alleen in de goede opbouw en structuur, en ook niet alleen in de kennis. Het zit ‘m in de schrijver. De schrijver geeft een bepaald gevoel mee aan de woorden waardoor ze binnenkomen (of niet). Als de schrijver de opbouw VOELT, wordt het boek met zoveel meer passie geschreven. En dat lees je.
Dus als jij als auteur niet zeker bent van je boek, van de volgorde van je hoofdstukken, van de onderwerpen waarin je iemand mee wil nemen, dan is er geen computer die dat voor jou kan bedenken. Het geeft je misschien een zetje in de goede richting. Je denkt even ‘ohh, handig, dat moet het zijn!’. Op dat moment ontstaat er een behoorlijke valkuil:
Je interne twijfel laat je telkens oplossen door kennis. Terwijl het echt geen gebrek aan kennis is waardoor er twijfel ontstaat. Twijfel komt bijna altijd voort vanuit een dieper weten dat iets nog niet helemaal klopt. Of omdat er een inzicht is dat bij jou nog niet helemaal is geland. Omzeil je dat probleem met kennis, dan lijkt het alsof de puzzel wordt opgelost, maar in feite vul je het gat in de puzzel (spreekwoordelijk) met een stukje kauwgum in plaats van wat je echt nodig hebt.
En niet alleen dat – de neiging om iedere volgende twijfel weer aan AI voor te leggen wordt steeds groter. Voor je het weet ben je alles aan het omgooien, want oh wat zie je een goede ideeën… En ja, je had vooraf toch al wat twijfel aan je boek en je teksten (“Wie ben jij nou als schrijver?” “Zitten mensen hier wel op te wachten?”) of misschien is het schrijfproces toch wat intensiever dan je had gedacht. Dus AI zal het wel beter weten.
Met als gevolg dat de ziel uit je boek raakt. Je teksten worden steeds vlakker, je bent vooral aan het uitleggen, je verhaal gaat van de hak op de tak en je voorbeelden komen niet binnen. Omdat het gevoel mist.
Wie inspireerde jou? En wie niet?
Vergelijk het met een goede coach of therapeut. Of verschillende docenten die je vroeger hebt gehad. Komt de boodschap echt binnen wanneer iemand monotoon staat uit te leggen? Meestal niet. Dan moet je het wel heel erg interessant vinden. De meeste andere mensen tunen uit en komen in hun hoofd terecht.
Is iemand enthousiast en gepassioneerd (en heb je zelf ook enige interesse in het onderwerp) dan komt het wél binnen. Dat ligt niet alleen aan de stem of intonatie, dat ligt ook aan het gevoel achter de woorden – precies datgene waarmee je in een boek het verschil kunt maken. En dat is nou precies wat AI niet mee kan geven aan je verhaal, niet op jouw manier. Niet zoals wanneer JIJ het verhaal tegen je lezer zou vertellen alsof het een goed gesprek aan de keukentafel is.
Hoe waardevol dat is wordt in mijn ogen door zoveel schrijvers volledig onderschat. Want hoe goed de opbouw van je boek ook is, het onderliggende gevoel waarmee je je woorden communiceert is de levenslijn. Je boek kan. niet. zonder.
En dat brengt me op de volgende misvatting over boeken:
Je boek heeft geen minimum aantal woorden per hoofdstuk nodig
Je boek heeft woorden nodig die binnenkomen. Hoeveel of hoe weinig dat er ook zijn. Ik denk dat ik van de helft van mijn klanten de vraag krijg of hun hoofdstukken wel genoeg woorden hebben en of het dan wel een écht boek wordt.
Maar echt, het maakt niet uit. Kijk maar eens naar de boeken die jij hebt gelezen die echt bij je binnen kwamen. Of het nu een roman of zelfhulpboek was. Lag het aan de lengte van de hoofdstukken dat het binnen kwam? Waarschijnlijk niet 😉 Ik heb boeken gelezen met hoofdstukken van 1 pagina die zo goed waren dat ik het boek verslond. En ik kan net zo genieten van boeken met hoofdstukken van soms wel 20 pagina’s of meer. Ook daarbij geldt: zorg voor een structuur binnen je hoofdstuk zodat het leesbaar blijft, maar toch.
Het overbrengen van jouw boodschap in jouw woorden heeft nu eenmaal een bepaald aantal woorden nodig – JOUW aantal woorden. Soms is dat ietwat veel en haal ik dat er als schrijfcoach graag voor je uit. Soms is dat wat weinig en zal ik je vragen om je verhaal wat meer te onderbouwen. Ik zal je nooit zeggen: “Dit hoofdstuk is wat kort, verzin er iets bij.”
…en precies dat is wat ik soms wel te zien krijg. Dan is de tekst in AI gezet en ‘aangevuld’. Bijvoorbeeld met voorbeelden of kennis die weliswaar beeldend maar toch vlak geschreven is. Het taalgebruik tussendoor leest meteen anders. Die andere tone of voice, de tekst die simpelweg niet binnenkomt, de manier van schrijven. Het maakt je boek meestal niet beter.
Wat AI voor je boek kan doen
AI kan jouw boek niet ‘maken’ en het is ook geen vervanger voor het aankijken van je eigen twijfels, onzekerheden en andere behoeftes. Soms is het echter wel handig als meelezer:
- Om te achterhalen waar je jezelf herhaalt
- Om overzicht te houden, zodat je volgorde blijft kloppen
- Als interviewer – AI kan jou vragen stellen die je helpen om te schrijven
- Om transcripts te maken – Als je gemakkelijker spreekt dan schrijft, kun je het opnemen een transcript laten maken door AI
- Bij twijfel tussen twee versies: welke komt helderder over?
- Om er laatste taalfoutjes uit te halen en ervoor te zorgen dat je bepaalde termen consistent gebruikt
Wees je er wel van bewust dat AI heel erg stellig dingen kan beweren die helemaal niet blijken te kloppen. Vertrouw dus eerst op jezelf voordat je op een computer vertrouwt en loop alles goed na.
Dit heeft je boek van JOU nodig
Een boek schrijven vraagt iets van je. Kom je daar niet uit, dan kun je natuurlijk de vraag even in AI zetten. Misschien geeft het je precies dat idee waar je zelf even niet op kwam.
Maar ik wil je ook vragen om naar jezelf te kijken: wat maakt dat het schrijven nu even niet lukt? Ben je misschien moe, heb je veel stress? Heb je gewoon even geen inspiratie? Is dit inzicht bij jou zelf al helemaal geland, of zit je er nog middenin? Of probeer je zo hard om het allemaal goed te doen, dat je de creatieve stroom onbewust blokkeert?
Dat weten maakt al een heel groot verschil, want van daaruit kun je jezelf de vraag stellen wat jij dan wél nodig hebt om weer in de schrijfmodus te komen. In veel gevallen betekent dat ook dat je een schrijfpauze neemt. Al is het maar een week. Hoe meer je jezelf dwingt om door te gaan en het ‘goed’ te doen, hoe zwaarder het wordt en hoe minder de creativiteit stroomt.
Dan hoef je geen ‘kauwgom’ te gebruiken, maar komen de juist puzzelstukjes vanzelf naar je toe.
Ben jij er klaar voor om jouw boek te gaan schrijven en kun je er wel wat hulp bij gebruiken? Ik help je graag om jouw verhaal op papier te zetten en je in de schrijfflow te houden. Bekijk hier wat ik voor je kan betekenen.
Heb je je boek al af, en wil je het nu gaan uitgeven? Hier lees je hoe ik je daarbij kan helpen.